Shqipëria renditet ndër vendet më të ndotura në Europë, duke zënë vendin e tretë për nivelin e ndotjes së ajrit dhe pasojat që ajo sjell në shëndetin e qytetarëve.
Sipas të dhënave të publikuara nga European Environment Agency për statusin e cilësisë së ajrit, Shqipëria regjistron nivele shumë të larta të grimcave PM2.5, të konsideruara ndër ndotësit më të rrezikshëm për organizmin.
Matjet tregojnë se niveli i PM2.5 në Shqipëri arrin në 196.1, ndërsa në krye të listës së vendeve më të ndotura renditet North Macedonia, e ndjekur nga Bosnia and Herzegovina.
PM2.5 përbëhet nga grimca shumë të imëta pluhuri që depërtojnë thellë në mushkëri dhe në qarkullimin e gjakut, duke shkaktuar probleme serioze shëndetësore. Burimet kryesore të këtij ndotësi janë trafiku rrugor, rafineritë, fabrikat e çimentos, djegia e lëndëve fosile dhe zjarret.
Sipas profesorit Gianluigi De Gennaro, nivelet e larta të ndotjes në Ballkan lidhen kryesisht me djegien e biomasës gjatë dimrit dhe kushtet atmosferike që pengojnë shpërndarjen e grimcave në ajër.
Raporti evidenton se rajonet e Balkans dhe të Europës Lindore kanë edhe normat më të larta të vdekshmërisë të lidhura me ekspozimin afatgjatë ndaj PM2.5. Shqipëria renditet mes vendeve më problematike, së bashku me Bulgaria, Greece dhe Romania.
Ekspertët paralajmërojnë se më shumë se 90% e europianëve janë të ekspozuar ndaj niveleve të ndotjes mbi standardet e rekomanduara nga World Health Organization.
Përveç PM2.5, raporti ngre shqetësime edhe për ndotës të tjerë si PM10, ozoni në nivelin e tokës dhe benzo(a)pireni, substanca që lidhen me sëmundje të frymëmarrjes, kancer dhe probleme kardiovaskulare.
Ekspertët rekomandojnë disa masa mbrojtëse për qytetarët:
- shmangien e ajrosjes së shtëpisë gjatë orëve të pikut të trafikut,
- përdorimin e pastruesve të ajrit në ambiente të mbyllura,
- përdorimin e sobave të certifikuara,
- dhe shmangien e aktiviteteve intensive në natyrë gjatë ditëve me ndotje të lartë.
Ata sugjerojnë gjithashtu përdorimin e aplikacioneve që monitorojnë cilësinë e ajrit në kohë reale për të shmangur ekspozimin e tepërt ndaj ndotjes.
