Marrëdhëniet mes Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Bashkimi Evropian po përballen me një nga momentet më të tensionuara të viteve të fundit, pas vendimeve të reja të presidentit Donald Trump.
Kreu i Shtëpisë së Bardhë ka paralajmëruar vendosjen e tarifave prej 25% për automjetet evropiane që eksportohen drejt SHBA-së, një masë që prek drejtpërdrejt industrinë automobilistike – një nga shtyllat kryesore të ekonomisë së BE-së. Sipas Trump, ky vendim është një “ndëshkim” ndaj Brukselit për mosrespektimin e marrëveshjeve tregtare.
Ai theksoi gjithashtu se automjetet e prodhuara brenda territorit amerikan do të përjashtohen nga këto tarifa, duke synuar të nxisë investimet e huaja në SHBA dhe prodhimin vendas.
Reagimi nga Europa ka qenë i menjëhershëm. Kryetari i Komitetit të Tregtisë Ndërkombëtare në Parlamentin Evropian, Bernd Lange, e cilësoi këtë hap si “të papranueshëm” dhe një sinjal se SHBA po sillet si një partner i pasigurt. Ai hodhi poshtë akuzat e Trump, duke insistuar se BE po respekton marrëveshjet ekzistuese dhe po punon për zbatimin e tyre.
Por tensionet nuk ndalen vetëm në ekonomi. Donald Trump ka paralajmëruar edhe një rishikim të pranisë ushtarake amerikane në Europë, duke përfshirë vende kyçe si Gjermania, Italia dhe Spanja.
Deklaratat e tij vijnë pas kritikave nga kancelari gjerman Friedrich Merz, i cili akuzoi SHBA për mungesë strategjie në konfliktin me Iranin. Trump reagoi ashpër, duke e akuzuar Merz se “nuk kupton asgjë” dhe duke lënë të hapur mundësinë e tërheqjes së trupave amerikane nga Europa.
Aktualisht, sipas të dhënave të Pentagonit, SHBA ka rreth 68 mijë trupa në Europë, me përqendrimin më të madh në Gjermani, ku ndodhet edhe baza strategjike e Ramstein Air Base. Kjo bazë është një nyje kyçe për operacionet ushtarake amerikane në Europë dhe Lindjen e Mesme.
Një tërheqje e mundshme do të kishte pasoja të mëdha për arkitekturën e sigurisë në NATO, ku prania amerikane ka qenë historikisht thelbësore që nga periudha e Luftës së Ftohtë.
Ndërkohë, liderë të tjerë europianë si Keir Starmer dhe Giorgia Meloni kanë shprehur gjithashtu shqetësime për qasjen amerikane, duke shtuar presionin politik në marrëdhëniet transatlantike.
Ekspertët paralajmërojnë se përshkallëzimi i konfliktit tregtar dhe ushtarak mund të sjellë pasoja afatgjata, jo vetëm për ekonominë globale, por edhe për balancën e sigurisë në Europë. Për më tepër, çdo vendim për tërheqjen e trupave mund të përballet me pengesa ligjore në Kongresin amerikan, i cili ka kompetenca për të kufizuar lëvizje të tilla.
Në një moment kur sfidat globale po rriten, përçarja mes SHBA dhe BE rrezikon të dobësojë një nga aleancat më të rëndësishme në botë.
