Uashingtoni duket se po ndryshon qasjen ndaj aleatëve të NATO, duke hartuar një plan që ndan vendet sipas qëndrimit të tyre ndaj operacioneve kundër Iranit. Nën drejtimin e Donald Trump, kjo strategji synon të shpërblejë ata që mbështesin politikën amerikane dhe të penalizojë ata që nuk rreshtohen.
“Lista” që po trazon aleancën
Sipas burimeve diplomatike, administrata amerikane ka përgatitur një dokument ku:
- vendet klasifikohen sipas kontributit ushtarak dhe politik
- dallohen qartë mbështetësit dhe kundërshtarët e operacioneve
- vendosen bazat për vendime të ardhshme strategjike
Ky klasifikim lidhet edhe me vizitën në Uashington të Mark Rutte, duke e kthyer temën në një çështje të nxehtë brenda aleancës.
Kush përfiton dhe kush rrezikon
Në këtë logjikë të re, disa vende shihen si “aleatë model”:
- Polonia
- shtetet baltike
- Rumania
- gjithnjë e më shumë Gjermania
Këto vende mund të përfitojnë:
- më shumë trupa amerikane
- bashkëpunim ushtarak të shtuar
- akses më të madh në pajisje dhe stërvitje
Ndërsa vende si:
- Spanja
- Franca
- Mbretëria e Bashkuar
janë përmendur si më pak bashkëpunuese në disa raste, duke rrezikuar pasoja politike ose ushtarake.
Çfarë nënkuptojnë “ndëshkimet”
Edhe pse detajet nuk janë zyrtare, disa opsione të diskutuara përfshijnë:
- zhvendosjen e trupave amerikane nga një vend në tjetrin
- reduktimin e stërvitjeve të përbashkëta
- kufizimin e shitjeve të armëve
Këto masa mund të ndryshojnë ndjeshëm balancat brenda NATO-s, por kritikët paralajmërojnë se mund të dëmtojnë vetë SHBA-në dhe kohezionin e aleancës.
Lidhja me shpenzimet ushtarake
Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Pete Hegseth, e ka lidhur këtë qasje edhe me një tjetër kriter:
- rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes deri në 5% të PBB-së
Vendet që përmbushin këtë objektiv konsiderohen më të besueshme dhe më të vlefshme për strategjinë amerikane.
Reagime dhe shqetësime
Brenda SHBA-së dhe Evropës ka skepticizëm:
- disa senatorë amerikanë paralajmërojnë se kjo qasje dëmton aleancat
- diplomatë evropianë druhen për përçarje të mëtejshme
- ekspertët dyshojnë në kapacitetin e administratës për të menaxhuar një krizë të re, ndërkohë që lufta me Iranin vazhdon
Çfarë do të thotë kjo për NATO-n
Ky zhvillim tregon një ndryshim të madh:
- nga një aleancë kolektive → drejt një sistemi më selektiv
- nga solidariteti tradicional → drejt presionit dhe interesit të drejtpërdrejtë
Nëse kjo politikë zbatohet, NATO mund të përballet me sfidën më të madhe të unitetit të saj në dekadat e fundit.
