Licencimi i Jet Bank si banka e parë plotësisht digjitale në vend ka hapur një debat të fortë mbi sigurinë dhe transparencën e sistemit bankar shqiptar. Rasti po shihet si një test për funksionimin e institucioneve financiare dhe respektimin e ligjit, në një kohë kur ngrihen pikëpyetje serioze mbi burimin e kapitalit dhe strukturën e pronësisë.
Sipas analizave dhe dokumenteve të publikuara, ligji “Për Bankën e Shqipërisë” përcakton qartë se çdo aksioner me mbi 10% të kapitalit duhet të verifikohet për reputacionin dhe burimin e fondeve, ndërsa pronësia e fshehtë ndalohet. Megjithatë, në rastin e Jet Bank, këto kritere dyshohet se nuk janë zbatuar me rigorozitet. Pronari kryesor, Idan Avishai, rezulton të ketë ngritur bankën me një kapital fillestar shumë të ulët për standardet e sektorit, çka ka ngritur dyshime mbi qëndrueshmërinë financiare dhe seriozitetin e projektit.
Struktura e pronësisë është përshkruar si e ndërlikuar dhe e ndryshueshme, me disa ristrukturime brenda një kohe të shkurtër. Kjo bie ndesh me kërkesat ligjore për transparencë të plotë mbi aksionerët dhe përfituesit fundorë. Dyshimet shtohen edhe më tej nga pretendimet për lidhje indirekte me individë të përfshirë në skema mashtrimi ndërkombëtar, përfshirë rrjete të njohura të mashtrimit financiar në Europë. Nëse këto lidhje provohen, atëherë do të kemi të bëjmë me shkelje të drejtpërdrejta të kritereve për licencim.
Në qendër të kritikave është edhe roli i Banka e Shqipërisë, e drejtuar nga Gent Sejko. Si autoriteti që jep licencat dhe mbikëqyr bankat, ky institucion ka detyrimin të verifikojë çdo detaj të pronësisë dhe burimit të kapitalit. Megjithatë, mungesa e transparencës mbi procesin e licencimit dhe dokumentacionin e verifikimit ka shtuar dyshimet nëse kontrollet janë kryer në mënyrë të plotë.
Një tjetër element që ka ngritur shqetësime është fushata e fortë e marketingut e ndërmarrë nga banka, e cila duket e pajustifikuar për një institucion të ri me kapital fillestar të kufizuar. Kjo ka nxitur dyshime se mund të ekzistojnë burime të tjera financiare, potencialisht të padeklaruara, duke e shtuar rrezikun që institucioni të përdoret si kanal për pastrim parash.
Ekspertë të ekonomisë kanë theksuar gjithashtu mungesën e eksperiencës bankare të aksionerëve dhe drejtuesve. Sipas tyre, një bankë duhet të mbështetet në një histori të konsoliduar menaxhimi dhe në një strukturë të shpërndarë pronësie me reputacion të mirë. Në rastin konkret, këto elemente nuk rezultojnë të jenë plotësuar në mënyrë bindëse, duke e bërë vendimin për licencim edhe më të diskutueshëm.
Nëse dyshimet mbi pronësinë, kapitalin dhe lidhjet e mundshme me aktivitete të paligjshme vërtetohen, rasti i Jet Bank mund të përbëjë një precedent të rrezikshëm për sistemin financiar shqiptar. Ai nxjerr në pah jo vetëm problematikat e një banke të re, por edhe dobësitë e mekanizmave mbikëqyrës. Për momentin, mbetet e paqartë nëse do të ketë një rishikim të licencës apo hetime më të thelluara, por çështja tashmë ka vënë në provë besueshmërinë e institucioneve financiare në vend.
