Detaje të reja nga dosja e SPAK për koncesionin e Aeroportit të Vlorës hedhin dyshime të forta mbi ligjshmërinë e procedurës dhe mënyrën se si u shpall fituesi. Sipas materialit të bërë publik, hetimet kanë zbuluar se gara është zhvilluar me shkelje të shumta, ndërsa kontrata është lidhur në një moment kur shoqëria koncesionare nuk ekzistonte ende zyrtarisht.
Sipas të dhënave të administruara nga prokurorët, procedura parashikonte negocim të drejtpërdrejtë mes qeverisë shqiptare dhe tre kompanive pjesëmarrëse, proces që do të ndiqej nga një komision i posaçëm i ngritur me urdhër të Kryeministrit. Një nga shkeljet e para të evidentuara lidhet me mungesën e dokumentacionit të plotë nga bashkimi i operatorëve ekonomikë që u shpall fitues. Konkretisht, kompania “2A Group” nuk kishte firmosur prokurën që autorizonte përfaqësuesin e grupit për të nënshkruar kontratën me Ministrinë e Infrastrukturës.
Një tjetër element që rëndon dyshimet është fakti se kompania “Vlora International Airport”, e paraqitur si shoqëria koncesionare, rezulton të jetë themeluar zyrtarisht vetëm më 17 maj 2021, pra disa javë pasi qeveria kishte shpallur fituesin dhe pasi kontrata ishte finalizuar. Sipas dosjes, marrëveshja është lidhur më 20 prill 2021 mes qeverisë shqiptare dhe aksionerëve të kësaj shoqërie, në një kohë kur vetë kompania nuk ekzistonte ende në regjistrat zyrtarë. Ky fakt përbën një nga pikat më të forta të hetimit, pasi ngre pyetjen se si mund të lidhej një kontratë koncesionare me një subjekt juridik të pathemeluar.
SPAK ka evidentuar edhe probleme të tjera serioze me kriteret ekonomike dhe financiare. Sipas hetimeve, tre kompanitë pjesëmarrëse, “Mabco Construction”, “2A Group” dhe “YDA Group”, nuk kanë dorëzuar bilancet financiare sipas kërkesave të dokumenteve standarde të tenderit. Po ashtu, komisioni ka toleruar mungesën e dokumentacionit mbi strukturën e kapitalit dhe përfituesit fundorë, ndonëse ky ishte një kusht i detyrueshëm për secilin aksioner.
Shkelje janë konstatuar edhe në kriteret teknike. Dokumentet standarde kërkonin që operatorët të provonin eksperiencë konkrete në ndërtim apo rinovim pistash avionësh, terminalesh dhe kullash kontrolli ajror. Sipas materialit hetimor, asnjë nga kompanitë fituese nuk i kishte përmbushur plotësisht këto kritere, por pavarësisht kësaj ato u kualifikuan dhe më pas u shpallën fituese.
Procedura për koncesionin e Aeroportit të Vlorës ishte hapur në fund të vitit 2019 dhe u shoqërua me shtyrje të njëpasnjëshme deri në mars 2021. Më pas, qeveria shpalli si fitues bashkimin e tre kompanive. Ndërkohë, një kompani tjetër, “AL-DE Corporation”, depozitoi kallëzim në SPAK duke pretenduar se gara ishte fiktive dhe e paracaktuar. Pikërisht mbi bazën e këtij kallëzimi nisën hetimet që çuan në marrjen si të pandehur të shtatë zyrtarëve të Ministrisë së Infrastrukturës për veprën penale të shkeljes së barazisë në tendera.
Dosja e SPAK sugjeron se shkeljet nuk janë sporadike, por lidhen me vetë thelbin e procedurës. Hetimet tani synojnë të sqarojnë nëse zyrtarë të lartë, përfshirë drejtues politikë të qeverisë së kohës, kanë pasur rol në nënshkrimin e një kontrate me një subjekt që nuk ekzistonte dhe në favorizimin e operatorëve që nuk plotësonin kriteret ligjore. Rasti i Aeroportit të Vlorës po shihet kështu si një nga çështjet më të forta të hetimit të SPAK mbi koncesionet dhe procedurat publike të dyshuara si të manipuluara.
