Një përplasje e fortë politike ka shpërthyer në Poloni pasi presidenti Karol Nawrocki vendosi të bllokojë me veto një ligj që do t’i lejonte vendit të merrte rreth 44 miliardë euro kredi nga Bashkimi Evropian për modernizimin e ushtrisë.
Programi i BE-së, i quajtur Security Action for Europe (SAFE), synon të forcojë kapacitetet ushtarake të vendeve evropiane përballë kërcënimeve të sigurisë, veçanërisht pas agresionit rus në Ukrainë.
Vetoja e presidentit
Presidenti Nawrocki deklaroi se nuk do të firmosë ligjin sepse, sipas tij, ai rrezikon sovranitetin dhe sigurinë ekonomike të vendit.
Ai argumentoi se kredia mund ta vendosë Poloninë në një varësi të tepruar nga institucionet e Bashkimi Evropian dhe paralajmëroi se një vendim i tillë mund të sjellë pasoja politike dhe juridike në të ardhmen.
Reagimi i qeverisë
Vendimi i presidentit u kritikua ashpër nga qeveria e kryeministrit Donald Tusk.
Tusk e quajti veton një gabim të rëndë politik, ndërsa ministri i Jashtëm Radosław Sikorski dhe ministri i Mbrojtjes Władysław Kosiniak‑Kamysz e kritikuan vendimin duke theksuar se ai dëmton sigurinë kombëtare.
Pse është kaq i rëndësishëm programi SAFE
Programi SAFE parashikon 150 miliardë euro kredi për vendet e BE-së për të modernizuar ushtritë dhe industrinë e mbrojtjes.
Polonia pritet të jetë përfituesja më e madhe, me rreth 43.7 miliardë euro për financimin e 139 projekteve ushtarake.
Kredia ofron kushte shumë të favorshme:
- norma interesi rreth 3%
- periudhë shlyerjeje deri në 45 vjet
- pagesat fillojnë pas 10 vitesh
Luftë politike para zgjedhjeve
Analistët politikë në Poloni thonë se konflikti lidhet edhe me rivalitetin politik para zgjedhjeve të vitit 2027.
Presidenti Nawrocki mbështetet nga partia opozitare konservatore Ligj dhe Drejtësi (PiS) e udhëhequr nga Jarosław Kaczyński, e cila ka kritikuar programin SAFE duke e paraqitur si një projekt që rrit ndikimin e Brukselit mbi Poloninë.
Plani B i qeverisë
Qeveria e Tusk ka paralajmëruar se do të përpiqet të përdorë një mekanizëm alternativ financiar për të marrë fondet e BE-së përmes një fondi ekzistues për mbështetjen e forcave të armatosura.
Sipas Tusk, edhe pse kjo rrugë është më e vështirë, Polonia nuk do të heqë dorë nga fondet që konsiderohen thelbësore për forcimin e mbrojtjes në krahun lindor të NATO.
