Juristi Romeo Kara hedh dritë mbi arsyet reale pse ish-presidenti Ilir Meta ka zgjedhur të flasë tani, nga qelia, për disa prej ngjarjeve më të rënda të historisë politike shqiptare, si masakra e 21 Janarit 2011, grushti i shtetit i 14 shtatorit 1998 dhe vrasja e Azem Hajdarit. Sipas Karës, ky rrëfim i vonuar nuk lidhet me ndjenjën e drejtësisë apo pendesën, por me një strategji të qartë politike për mbijetesë personale.
Në një analizë të gjatë, Kara shprehet se Meta po përdor rrëfimin si mjet presioni dhe ripozicionimi, në kushtet kur ndodhet nën presion ligjor, i izoluar politikisht dhe pa më mburojë institucionale. Sipas tij, ish-presidenti po ndërton me kujdes një narrativë ku paraqitet si dëshmitar i ngjarjeve, jo si vendimmarrës apo përgjegjës, duke tentuar të dalë nga historia si figurë “gri” dhe jo “e zezë”.
21 Janari, rrëfim politik dhe jo drejtësi për viktimat
Sipas Romeo Karës, deklaratat e Metës për 21 Janarin janë tepër të vonuara dhe thellësisht politike. Ai thekson se Meta nuk ka treguar asnjë ndjeshmëri reale për viktimat, por ka tentuar ta paraqesë veten si viktimë kryesore të asaj ngjarjeje, duke zhvendosur përgjegjësinë tek Sali Berisha dhe Edi Rama.
Kara nënvizon se Meta e pranon krimin shtetëror, por mohon çdo përgjegjësi personale, duke qëndruar në një pozicion të ndërmjetëm: as mohues total, as mbajtës përgjegjësie. Kjo, sipas tij, është forma më cinike e përdorimit politik të tragjedisë, ku 21 Janari shërben si mjet presioni dhe jo si kërkesë për drejtësi.
Pse po flet tani Ilir Meta?
Juristi shpjegon se koha e zgjedhur për këtë rrëfim nuk është rastësore. Meta po flet tani sepse ndodhet nën presion ligjor dhe ka nevojë të krijojë alibi politike për të ardhmen. Duke fiksuar publikisht versionin e tij, ai po përgatitet për çdo skenar të mundshëm hetimor, duke u vetëpozicionuar si dëshmitar i brendshëm dhe jo si aktor vendimmarrës.
Sipas Karës, kjo është një lëvizje klasike mbijetese: Meta po dërgon mesazhe të koduara se di më shumë sesa thotë dhe se hapja e dosjeve të vjetra mund të ketë pasoja për shumë aktorë të tjerë politikë.
Azem Hajdari dhe 14 shtatori 1998, vetëpastrim narrativ
Përmendja e vrasjes së Azem Hajdarit dhe grushtit të shtetit të vitit 1998 nuk është nostalgji historike, por pjesë e së njëjtës strategji. Sipas Karës, Meta po përpiqet të krijojë një kornizë historike ku ai del si figurë institucionale që ka qenë prezent në momentet më të errëta të tranzicionit, por pa qenë pjesë e krimit apo dhunës.
Kjo, sipas tij, është një përpjekje për vetëpastrim narrativ, ku Meta vendos veten në mes të kaosit politik si faktor stabiliteti, duke u distancuar nga Berisha dhe duke lënë të kuptohet se ai ka qenë gjithmonë “brenda sistemit, por jashtë krimit”.
Drejtësi apo pazar politik?
Romeo Kara shprehet se hapja e këtyre temave sot nuk ka për qëllim drejtësinë, por pazarin politik. Një hetim real për 1998-ën, vrasjen e Azem Hajdarit dhe 21 Janarin do të nxirrte në dritë bashkëpërgjegjësi, kompromise të fshehta dhe marrëveshje politike që askush nuk ka interes t’i hapë.
Sipas tij, Meta po luan me frikën kolektive të sistemit: ai e di se askush nuk guxon t’i hapë të gjitha dosjet njëherësh, sepse nuk do të mbetej askush i paprekur. Në këtë kontekst, rrëfimi i tij nuk është akt guximi, por strategji mbrojtjeje dhe shantazhi të heshtur.
Në përfundim, Kara thekson se Ilir Meta nuk po flet për të zbardhur të vërtetën historike, por për të negociuar të ardhmen e tij personale, duke përdorur njohuritë që ka për sistemin si kartë sigurie në një moment kur ekuilibrat politikë po ndryshojnë.
