Udhëheqësit e Bashkimit Evropian mblidhen në Bruksel më 18 dhe 19 dhjetor, me fokus kryesor sigurimin e fondeve për Ukrainën për dy vitet e ardhshme, çështje që ka dominuar axhendën politike të BE-së këtë fundvit.
Por një ditë më parë, më 17 dhjetor, kryeqyteti evropian do të presë edhe samitin vjetor BE–Ballkani Perëndimor, ku marrin pjesë liderët e gjashtë vendeve aspiruese: Shqipëria, Kosova, Bosnjë e Hercegovina, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut dhe Serbia. Kosova përfaqësohet nga presidentja Vjosa Osmani.
Megjithëse në deklaratat zyrtare BE-ja vijon të theksojë se “e ardhmja e Ballkanit Perëndimor është në Bashkimin Evropian”, samiti pritet të ketë pak rezultate konkrete, duke reflektuar realitetin e një procesi zgjerimi të ngadalësuar dhe të politizuar.
Përparim i kufizuar dhe i brishtë
Në praktikë, vetëm Shqipëria dhe Mali i Zi kanë shënuar përparim të dukshëm në negociatat e anëtarësimit. Mali i Zi mbylli më 16 dhjetor pesë kapituj negociues, duke çuar në 12 numrin total të kapitujve të mbyllur nga 33 gjithsej – një hap i rëndësishëm, por ende larg anëtarësimit.
Ky progres erdhi pas negociatave intensive politike, ku Franca fillimisht kishte kundërshtuar mbylljen e më shumë se tre kapitujve, për arsye që lidhen indirekt me Serbinë, e cila ka ngecur në rrugën evropiane për shkak të mosvendosjes së sanksioneve ndaj Rusisë dhe mungesës së reformave në sundimin e ligjit.
Kosova nën masa dhe dialogu me Serbinë
Një nga temat më të ndjeshme të samitit do të jetë Kosova, e cila vijon të jetë nën masa ndëshkuese të BE-së që nga viti 2023. Pavarësisht vlerësimeve se Prishtina ka ndërmarrë hapa për të ulur tensionet në veri, disa shtete anëtare – me Francën në krye – po pengojnë heqjen e menjëhershme të masave.
BE-ja pritet të ritheksojë edhe rëndësinë e dialogut Kosovë–Serbi, duke theksuar se mungesa e normalizimit të marrëdhënieve po i mban të dyja vendet të bllokuara në procesin e integrimit. Zbatimi i Marrëveshjes së vitit 2023 dhe aneksit të saj mbetet kusht kyç për përparimin e mëtejshëm.
Plani i Rritjes dhe integrimi gradual
Në samit do të përmendet edhe Plani i Rritjes i BE-së për Ballkanin Perëndimor, me vlerë 6 miliardë euro, i lidhur drejtpërdrejt me zbatimin e reformave. Ky plan synon përshpejtimin e rritjes ekonomike dhe afrimin gradual të rajonit me tregun e përbashkët evropian.
Një nga sukseset konkrete të vitit 2025 ka qenë përfshirja e Shqipërisë, Malit të Zi, Maqedonisë së Veriut dhe Serbisë në Zonën e Vetme të Pagesave në Euro (SEPA), ndërsa pritet që së shpejti t’i bashkohen edhe Kosova dhe Bosnjë e Hercegovina. Po ashtu, BE-ja synon që deri në vitin 2026 të përfshijë gjithë rajonin në regjimin evropian të roamingut.
Përfundim
Edhe këtë vit, samiti BE–Ballkani Perëndimor pritet të prodhojë deklarata optimiste, por pak vendime të prekshme. Ndërsa zgjerimi mbetet një premtim strategjik, realiteti tregon se procesi vazhdon të pengohet nga interesa politike, mungesë konsensusi dhe sfida të pazgjidhura në rajon.
