NATO po konsideron një ndryshim të rëndësishëm doktrinar kundrejt kërcënimeve hibride që vijnë nga Rusia, përfshirë sulmet kibernetike, sabotimet dhe shkeljet e hapësirës ajrore. Paralajmërimi vjen nga admiral Giuseppe Cavo Dragone, kryetar i Komitetit Ushtarak të Aleancës, i cili në një intervistë për Financial Times tha se NATO duhet të bëhet më proaktive dhe jo vetëm reaguese.
Sipas tij, aleanca po shqyrton nëse duhet të ndërmarrë veprime agresive parandaluese, për të ndalur sulmet ruse para se të ndodhin.
Nga reagim në parandalim – një qasje e re e NATO-s
Dragone u shpreh se aktualisht përgjigjja e NATO-s ndaj sulmeve kibernetike është kryesisht reaktive, ndërsa sfidat e reja kërkojnë një filozofi të re:
“Po analizojmë gjithçka. Në hapësirën kibernetike jemi ende reaktivë. Po mendojmë të bëhemi më agresivë, në vend që të presim sulmin.”
Ai shtoi se në disa raste, edhe një goditje parandaluese mund të konsiderohet si “veprim mbrojtës”.
Megjithatë, admiral Dragone nënvizoi se kjo qasje përballet me kufizime ligjore dhe me traditën mbrojtëse të NATO-s, ndaj çdo hap duhet analizuar me shumë kujdes.
Vendet lindore kërkojnë një qëndrim më të ashpër
Disa shtete të NATO-s, veçanërisht ato që kufizohen me Rusinë, kanë kohë që kërkojnë përgjigje më të forta ndaj provokimeve ruse. Sulmet hibride janë rritur ndjeshëm në dy vitet e fundit, duke përfshirë:
- sulme kibernetike ndaj infrastrukturave kritike,
- tentative sabotimi,
- ndërhyrje në rrjete energjetike,
- shkelje të hapësirës ajrore me dronë dhe avionë.
Dragone theksoi se sfida kryesore është përcaktimi i qartë se kush do t’i ndërmarrë veprimet agresive dhe në çfarë kuadri juridik.
Shembulli i misionit Baltic Sentry – parandalim që funksionon
Për të ilustruar se si një operacion parandaluese mund të ketë rezultat, ai përmendi misionin Baltic Sentry, një operacion i NATO-s që monitoron infrastrukturat kritike në Detin Baltik.
Ky mision u krijua pasi disa kabllo nënujore u prenë në vitet 2023–2024 nga aktorë të dyshuar rusë.
“Që nga nisja e Baltic Sentry, nuk ka ndodhur asgjë. Kjo tregon se parandalimi funksionon.”
Presioni i së ardhmes – NATO duhet të përshtatet
Admirali paralajmëroi se sulmet hibride do të shtohen në vitet e ardhshme dhe NATO duhet të përcaktojë qartë nëse parandalimi do të arrihet:
- përmes kundërpërgjigjeve të menjëhershme, apo
- përmes goditjeve parandaluese.
Ky debat pritet të jetë një nga çështjet më të rëndësishme strategjike për aleancën në vitet e ardhshme.
