Rezervat ujore të Europës po bien me shpejtësi alarmante, sipas një analize të re të bazuar në më shumë se dy dekada të dhënash satelitore. Studimi, i realizuar nga University College London (UCL) në bashkëpunim me Watershed Investigations dhe The Guardian, zbulon se pjesa më e madhe e Europës jugore dhe qendrore – nga Spanja dhe Italia deri në Poloni dhe Mbretërinë e Bashkuar – po përjeton një tkurrje të konsiderueshme të ujërave tokësore dhe nëntokësore.
Analiza bazohet në të dhënat e satelitëve GRACE (2002–2024), që matin ndryshimet gravitacionale të Tokës për të identifikuar lëvizjen e ujit nëpër akullnaja, lumenj, liqene, tokë dhe shtresa nëntokësore. Rezultatet tregojnë një çekuilibër të theksuar klimatik dhe hidrologjik në kontinent.
Evropa ndahet në dy realitete: Veriu laget, Jugu thahet
- Evropa veriore dhe veriperëndimore (Skandinavia, Portugalia dhe disa zona të Britanisë) po bëhen më të lagështa.
- Evropa jugore dhe juglindore shfaq tendencë të kundërt: rezervat e ujit po shterojnë me ritme të rrezikshme.
Kjo përfshin rajone të Italisë, Francës, Spanjës, Zvicrës, Gjermanisë, Rumanisë dhe Ukrainës. Në disa prej tyre, uji nëntokësor – një burim jetik për furnizimin e popullsisë dhe bujqësinë – po bie në nivele të paprecedente.
Shkencëtarët: Kjo është prova e qartë e krizës klimatike
Profesor Mohammad Shamsudduha, specialist në krizat e ujit në UCL, paralajmëron se gjetjet e studimit përputhen plotësisht me tendencat klimatike:
“Prishja e klimës është e dukshme në të dhëna. Ne nuk po flasim më për kufizimin e ngrohjes globale në 1.5°C. Bota po shkon drejt +2°C, dhe pasojat janë tashmë të dukshme.”
Sipas tij, politikanët që vazhdojnë të dyshojnë te urgjenca klimatike duhet të konsiderojnë këtë studim si “thirrjen e fundit të zgjimit”.
Uji nëntokësor në rrezik: një burim kritik po shteron
Studiuesi Arifin analizoi veçmas rezervat e ujërave nëntokësore dhe arriti në të njëjtën përfundim alarmant: edhe burimet më të qëndrueshme të ujit po tkurren.
Në Mbretërinë e Bashkuar, trendet janë të ndara:
- Perëndimi po bëhet më i lagësht
- Lindja po thahet shpejt, duke rrezikuar furnizimin me ujë
Në juglindje të Anglisë, ku 70% e ujit të pijshëm vjen nga burimet nëntokësore, situata pritet të bëhet kritike.
Ndryshimet e modelit të reshjeve – stuhi të rrëmbyeshme dhe periudha të gjata thatësire – po e bëjnë furnizimin gjithnjë e më të pasigurt.
Kërkesa për ujë rritet, rezervat bien
Të dhënat e Agjencisë Evropiane të Mjedisit tregojnë se megjithëse përdorimi total i ujit në BE është ulur, shfrytëzimi i ujërave nëntokësore është rritur me 6% – veçanërisht për:
- furnizim publik me ujë (+18%)
- bujqësi (+17%)
Në vitin 2022, 62% e ujit të pijshëm në BE vinte nga uji nëntokësor.
Ekspertët paralajmërojnë: Europa rrezikon thatësirë kronike
Profesoresha e hidrologjisë në Universitetin e Reading, Hannah Cloke, shprehet se ky trend duhet të shqetësojë gjithkënd:
“Nëse reshjet e këtij dimri janë të pakta, pranvera dhe vera e ardhshme mund të sjellin pasoja të rënda – nga kufizimet e forta të ujit deri te vështirësitë e mëdha për bujqësinë.”
Agjencia e Mjedisit në Britani ka paralajmëruar se thatësira mund të zgjasë deri në vitin 2026, nëse nuk ka një rimëkëmbje të reshjeve.
Masat e BE-së: të nevojshme, por jo të mjaftueshme
Komisioni Evropian thotë se strategjia e re e qëndrueshmërisë së ujit synon:
- rritjen e efikasitetit të përdorimit të ujit me të paktën 10% deri në 2030
- modernizimin e rrjeteve të shpërndarjes
- reduktimin e humbjeve, që variojnë nga 8% deri në 57% në shtetet anëtare
Por ekspertët si Cloke theksojnë se rezervuarët e rinj nuk janë zgjidhje afatshkurtër:
“Duhet të ripërdorim më shumë ujë, të ndajmë ujërat e pijshëm nga ata të ricikluar dhe të ndryshojmë mënyrën si planifikojmë zhvillimin urban. Ne nuk po lëvizim me shpejtësinë e duhur.”
Pasojat: Ushqimi, bujqësia, ekosistemet – të gjitha në rrezik
Sipas Shamsudduha-s, pasojat e tharjes do të jenë:
- rënie e prodhimit bujqësor
- rritje e çmimeve të ushqimeve
- stres ekstrem për ekosistemet
- rreziqe të shtuara për furnizimin me ujë të pijshëm
Të tilla efekte nuk do të kufizohen vetëm në vendet jugore.
Europa veriore, përfshirë Mbretërinë e Bashkuar, mund të përballet me mungesë ushqimesh pasi varet nga eksportet e Spanjës, Italisë dhe vendeve të tjera të prekura nga thatësira kronike.
Krizë globale: Europa nuk është përjashtim
Trendet e tharjes shihen gjithashtu në:
- Lindjen e Mesme – ku Teherani po i afrohet “ditës zero”
- pjesë të Azisë
- Amerikën e Jugut
- bregun perëndimor të SHBA-së
- Kanada
- dhe deri te Groenlanda e Islanda
Ndryshimet klimatike po i afrohen tashmë Europës me pasoja të prekshme dhe të paprecedente.
