Në fillim të vitit 2026, në Shqipëri është regjistruar një degë e kompanisë arabe Presight AI Ltd, e cila pritet të zbatojë projektin e shumëpërfolur Smart City, me një vlerë rreth 140 milionë dollarë. Projekti synon instalimin e mijëra kamerave dhe sistemeve inteligjente në qytetet kryesore të vendit, duke përfshirë furnizimin me pajisje harduerike dhe softuerike, instalimin, mirëmbajtjen dhe mbështetjen teknike afatgjatë.
Zyrtarisht, projekti prezantohet si një hap drejt rritjes së sigurisë, modernizimit urban dhe menaxhimit inteligjent të qyteteve. Por sipas Alfred Cakos, kjo nismë fsheh një agjendë shumë më të errët, që lidhet me kontrollin total të territorit dhe qytetarëve shqiptarë.
Sipas Cakos, teknologjia që do të përdoret në projektin Smart City nuk është thjesht një investim neutral, por pjesë e një skeme më të gjerë të Agjendës 2030, e cila – sipas tij – synon mbikëqyrjen masive dhe skllavërimin digjital të individit. Ai pretendon se Emiratet e Bashkuara Arabe, përmes kompanive si Presight AI, veprojnë si një nyje teknologjike e interesave izraelite, duke eksportuar sisteme survejimi dhe kontrolli në vende me demokraci të brishtë.
Cako thekson se digjitalizimi dhe inteligjenca artificiale, në vetvete, nuk janë të këqija dhe mund të sjellin përfitime reale për rendin publik dhe menaxhimin e shërbimeve. Problemi, sipas tij, qëndron te mënyra se si këto teknologji përdoren në Shqipëri, ku mungesa e transparencës dhe kontrollit demokratik i kthen ato në mjete monitorimi dhe presioni ndaj qytetarëve.
Një tjetër pikë kyçe e akuzave të tij është Porti i Durrësit, të cilin Cako e cilëson si nyjen kryesore të një plani afatgjatë korrupsioni. Sipas tij, aty synohet të përqendrohen investime të mëdha, të cilat do të shërbejnë si kanal për qarkullimin e parave të zeza dhe përfitime afatgjata për një grup të ngushtë të lidhur me qeverinë. Kontrolli i territorit, sipas kësaj teorie, shoqërohet domosdoshmërisht me kontrollin e individit, përmes kamerave, të dhënave personale dhe inteligjencës artificiale.
Cako kujton gjithashtu marrëveshjet financiare të qeverisë me bankat e Emirateve, duke përmendur huatë dhe “medaljet e falënderimit” si elementë që, sipas tij, nuk lidhen me interesin publik, por me varësinë financiare dhe politike. Ai nënvizon se afati i implementimit të plotë të sistemit Smart City përkon simbolikisht me vitin 2030, çka – në narrativën e tij – e lidh drejtpërdrejt projektin me Agjendën 2030 dhe synimet globale të kontrollit digjital.
Në përfundim, Alfred Cako paralajmëron se Shqipëria rrezikon të shndërrohet në një laborator survejimi, ku teknologjia nuk përdoret për qytetarin, por kundër tij. Ndërsa qeveria flet për modernizim dhe siguri, pyetja që mbetet e hapur është: a po ndërtohet një qytet i zgjuar për njerëzit, apo një sistem i zgjuar për t’i kontrolluar ata?
