Në mbyllje të kësaj dekade pushteti, nuk ka më vend për iluzione, justifikime apo fjalë të buta. Ajo që është ndërtuar me kujdes gjatë këtyre viteve nuk është një demokraci funksionale, por një fasadë e saj; jo një shtet dialogu, por një mekanizëm force; jo një qeverisje për qytetarin, por një pushtet mbi qytetarin. Kur propaganda bëhet gjuhë zyrtare, frika instrument politik dhe forca mjet qeverisjeje, atëherë nuk kemi më të bëjmë me devijime, por me një model të konsoliduar sundimi.
Shprehja “pushteti fitohet me grykën e pushkës dhe mbrohet me grykën e pushkës” nuk është më një fjali e izoluar e së shkuarës, por thelbi i një mendësie që ka ndikuar thellë mënyrën se si ky pushtet e sheh veten dhe shoqërinë. Edhe pa u artikuluar hapur, kjo filozofi reflektohet në çdo përbuzje ndaj protestës, në çdo përqeshje të kritikës, në çdo reagim arrogante ndaj qytetarëve që kërkojnë llogari. Kur pushteti nuk bind dot me argumente, ai zgjedh të imponojë me presion.
Një qeverisje që nuk duron kundërshtim, që kriminalizon zërin ndryshe dhe që i sheh institucionet si pronë personale, ka dalë prej kohësh jashtë kornizës demokratike. Demokracia nuk është fjalim, nuk është slogan dhe nuk është dekor për ndërkombëtarët. Demokracia është sjellje e përditshme, është respekt për qytetarin dhe kufizim i pushtetit. Dhe këto kufij janë shkelur sistematikisht.
Propaganda ka shërbyer për të maskuar dështimet, për të zëvendësuar transparencën dhe për të manipuluar perceptimin publik. Frika ka shërbyer për të heshtur kritikët, për të dekurajuar reagimin qytetar dhe për të mbajtur shoqërinë në gjendje apatie. Forca, reale apo simbolike, ka shërbyer për të ruajtur kontrollin. Ky është realiteti i zhveshur i një dekade qeverisjeje që e ka zëvendësuar etikën demokratike me arrogancë pushteti.
Një pushtet që kërkon respekt, por nuk respekton; që kërkon bindje, por nuk dëgjon; që flet për ligj, por vepron sipas interesit të vet, nuk ka më asnjë legjitimitet moral. Sepse legjitimiteti nuk vjen nga kohëzgjatja e pushtetit, por nga mënyra se si ai ushtrohet. Dhe ky pushtet është ushtruar me frymë përjashtuese, përçmuese dhe imponuese.
Historia politike është e pamëshirshme me këto modele. Ato nuk rrëzohen domosdoshmërisht nga kundërshtarët, por nga zbrazëtia morale që krijojnë. Mund të kontrollojnë ekranet, institucionet dhe narrativën, por nuk mund të blejnë ndërgjegjen kolektive. Një pushtet që mbështetet te frika është pushtet i pasigurt. Një pushtet që qeveris me mentalitet dhune është pushtet i dështuar, pavarësisht sa gjatë qëndron.
Në fund, e vërteta është e thjeshtë dhe e pamëshirshme: demokracia nuk mbahet me propagandë, nuk mbrohet me forcë dhe nuk justifikohet me arrogancë. Ajo jeton vetëm aty ku pushteti ka frikë nga qytetari, jo qytetari nga pushteti. Dhe aty ku pushteti zgjedh grykën e pushkës — reale apo simbolike — mbi dialogun, ai ka zgjedhur rrugën e gabuar të historisë.
Sepse pushteti që nuk njeh dialog, herët a vonë, përballet me heshtjen që vetë ka krijuar. Dhe ajo heshtje është aktakuza më e rëndë ndaj tij.
