Në një periudhë kur balancat gjeopolitike po ndryshojnë me ritme të shpejta, edhe Kosova po përballet me një realitet të ri diplomatik. Edhe pas pothuaj dy dekadash pavarësi, shteti i ri mbetet i njohur nga vetëm 120 vende, ndërsa një numër i madh shtetesh – përfshirë shumë vende me shumicë myslimane – ende nuk e kanë ndërmarrë hapin e njohjes. Situata reflekton jo vetëm sfidat e diplomacisë kosovare, por edhe përplasjet dhe interesat e fuqive të mëdha në skenën globale.
Njohjet e vitit 2025 – sinjale për një moment të ri diplomatik
Këtë vit, presidentja Vjosa Osmani njoftoi tre njohje të reja: Kenia, Sudani dhe Siria. Ky është zhvillimi më i rëndësishëm i dekadës së fundit, pasi Kosova nuk kishte siguruar tri njohje brenda një viti që nga viti 2015.
Edhe pse Qeveria Kurti shpesh është kritikuar për mungesë dinamike në politikën e jashtme, këto njohje tregojnë se momentet e favorshme ndërkombëtare – si ndryshimet e regjimeve, afrimi me SHBA-në apo interesat rajonale – mund të krijojnë dritare të reja për afirmimin global të Kosovës.
Pse shumë vende me shumicë myslimane ende hezitojnë?
Kosova është vend me shumicë dërrmuese myslimane, por vetëm pak më shumë se gjysma e 57 anëtarëve të Organizatës së Bashkëpunimit Islamik e kanë njohur atë. Arsyeja kryesore, sipas ish-ambasadorit Albert Prenkaj, nuk lidhet me fenë:
•Vendet islame shpesh e kanë parë Kosovën si projekt të SHBA-së, ndërkohë që shumë prej tyre kanë pasur marrëdhënie të tensionuara me Uashingtonin.
•“Islami laik” që përfaqëson Kosova nuk është perceptuar si përputhje me strukturat më tradicionale të shoqërive të tyre.
•Serbia ka trashëguar rrjetin diplomatik të ish-Jugosllavisë në botën arabe, afrikane dhe aziatike – rrjet që e përdor akoma në fushatën e çnjohjeve.
A mund të ketë valë të re njohjesh? Vendet më të mundshme
Radio Evropa e Lirë përmend dy shtete që mund të jenë në horizont:
1. Libani
•Ka formuar qeveri pas një periudhe të gjatë krize.
•Po hyn gjithnjë e më shumë në orbitën e SHBA-së.
•Ka qenë tradicionalisht i kujdesshëm ndaj çështjeve territoriale, por tani është më i hapur ndaj konsensusit perëndimor.
2. Azerbajxhani
•Marrëveshja e ndërmjetësuar nga SHBA me Armeninë e ka afruar me Perëndimin.
•Mund të kërkojë të forcojë rolin e tij si aktor rajonal duke njohur Kosovën.
REL kontaktoi ministritë e Jashtme të të dy vendeve, por asnjëra nuk dha përgjigje – një heshtje që mund të interpretohet si neutralitet i kujdesshëm në një moment negociatash të brendshme.
Diplomacia kosovare: sfida të brendshme dhe mungesë koordinimi
Ekspertët theksojnë se Kosova nuk ka ndjekur një linjë të qartë dhe të koordinuar të politikës së jashtme. Sipas Prenkaj:
•Mungon koordinimi mes Presidencës, Qeverisë dhe MPJD-së.
•Marrëdhëniet me aleatët kryesorë – SHBA, Britaninë e Madhe dhe Turqinë – nuk janë menaxhuar me strategji të qëndrueshme.
•Diplomacia kosovare ka funksionuar “ad hoc”, shpesh reaktive, jo proaktive.
Kjo përbën problem, sidomos në një kohë kur shtetet që synon Kosova kërkojnë angazhim të gjatë, strategji të qëndrueshme dhe qartësi të vizionit.
Njohjet si simbol, por edhe si instrument shtetformimi
Ekspertët theksojnë se pavarësisht kufizimeve, numri i njohjeve mbetet jetik për Kosovën:
•Njohjet tregojnë qëndrueshmëri shtetërore dhe legjitimitet.
•Sigurojnë hapësirë për anëtarësim në organizata si OKB, UNESCO, Interpol e Këshilli i Evropës.
•Ndihmojnë Kosovën të shihet si faktor i rëndësishëm i stabilitetit në Ballkan.
Butrint Berisha kujton se vetë projekti i shtetit të Kosovës, që nga vitet ’90, është ngritur mbi idenë e njohjeve ndërkombëtare – dhe kjo logjikë nuk mund të braktiset.
Çfarë i duhet Kosovës tani?
Sipas analizës së REL dhe vlerësimeve të ekspertëve:
•Një strategji shumëplanëshe, e cila përfshin diplomaci klasike, ekonomi, kulturë dhe aktorë joqeveritarë.
•Një koordinim i plotë mes institucioneve të shtetit.
•Angazhim të qëndrueshëm me aleatët perëndimorë.
•Shfrytëzim të momentumeve gjeopolitike – siç ndodhi me Sirinë – ku ndryshimet e regjimit krijuan dritare të re.
Në një botë me aleanca fluide dhe rivalitete të theksuara, Kosova ka mundësi të reja për të fituar njohje, por vetëm nëse ndërton një diplomaci të qëndrueshme dhe të sinkronizuar. Siç konstaton analiza, në diplomaci koha është po aq e rëndësishme sa vizioni.
