Vizita e presidentit francez Emmanuel Macron në Pekin, ku ai i kërkoi presidentit kinez Xi Jinping të ushtrojë presion ndaj Rusisë për një armëpushim në Ukrainë, ka hapur një debat të gjerë: A mund ta bindë Evropa Kinën që të ndihmojë në përfundimin e luftës?
Analiza e Radios Evropa e Lirë tregon se përgjigjja është shumë më komplekse sesa shpreson Parisi.
Macron kërkon ndihmën e Kinës, por Pekini nuk lëviz
Gjatë vizitës së tij, Macron theksoi rrezikun që lufta në Ukrainë po i sjell rendit ndërkombëtar dhe kërkoi një angazhim aktiv të Kinës për një armëpushim të menjëhershëm.
Xi Jinping u përgjigj me gjuhë të përgjithshme: “Kina mbështet të gjitha përpjekjet për paqe”, por pa dhënë ndonjë zotim konkret.
Ky qëndrim nuk habiti analistët, që thonë se Pekini nuk ka arsye të heqë dorë nga mbështetja për Moskën, e cila i shërben interesave të tij strategjike.
Pse Kina nuk e detyron Rusinë të ndryshojë kurs?
Sipas ekspertëve të konsultuar nga REL:
- Pekini e sheh Rusinë si partner kyç kundër Perëndimit;
- Kina përfiton ekonomikisht nga Rusia, duke blerë naftë të lirë dhe duke siguruar lëndë të para kritike;
- Ndërsa Evropa ka deficit tregtar masiv me Kinën, Pekini nuk ka ndonjë motiv të madh për t’i bërë koncesione BE-së.
Analisti Claus Soong e përmbledh shkurt:
“Nuk ka asnjë shtysë që Kina të angazhohet seriozisht për t’i dhënë fund luftës.”
Plani amerikan i paqes dhe perceptimi në Kiev
Plani origjinal amerikan me 28 pika u konsiderua nga Ukraina si tepër i favorshëm për Rusinë. Edhe pasi u rishikua, ai mbetet i vështirë për t’u pranuar nga Zelensky, ndërsa Putin i ka hedhur poshtë shumicën e kushteve.
Trump thotë se “Rusia është dakord”, por Zelensky ende nuk e ka pranuar dokumentin, duke shtuar përplasjet diplomatike.
Macron në Pekin: ekonomi, deficit dhe simbole
Pavarësisht retorikës për paqen, udhëtimi i Macronit kishte një arsye kryesore: ekonominë.
Franca ka një deficit prej 47 miliardë eurosh me Kinën, dyfishuar brenda një dekade.
BE-ja në tërësi ka një deficit edhe më të madh: mbi 300 miliardë euro.
Megjithatë, Macron nuk arriti:
- marrëveshje të reja madhore,
- lehtësime për eksportet franceze,
- as blerje të pritshme të aeroplanëve Airbus.
Kina i mban këto karta në dorë, pasi ato prekin balancat e saj me SHBA-në.
Brukseli dyzon: Kina – partner, rival, kërcënim
Edhe pse BE-ja kërkon marrëdhënie të qëndrueshme me Kinën, ka dyshime të forta se Pekini:
- furnizon Rusinë me pajisje të përdorshme në luftë;
- e mban Moskën ekonomikisht në këmbë;
- e përdor Rusinë për të ndarë Perëndimin.
Siç thotë analistja Nataliia Butyrska:
“Kina ka nevojë për Rusinë. Ajo nuk dëshiron ta shohë në kampin perëndimor.”
“Miqësia me kalkulime” Pekin–Moskë
Vizita e ministrit të Jashtëm kinez Wang Yi në Moskë – dhe takimet e tij me Lavrovin – përkoi me negociatat e reja amerikane për paqen.
Kjo tregon se Kina po ruan pozicionin e saj:
- duke qenë neutrale në retorikë,
- por aktive në thellimin e partneritetit me Rusinë.
Analistët francezë thonë se kjo “miqësi e kalkuluar” ka një qëllim të qartë:
ruajtjen e Rusisë si kundërpeshë ndaj SHBA-së dhe si faktor destabilizues në Evropë.
A ka ndonjë kartë Evropa?
Evropa mbetet tregu më i madh për mallrat kineze.
Teorikisht, BE-ja mund ta përdorë këtë si levë presioni.
Në praktikë, blloku është i përçarë dhe i varur nga furnizimet kineze me lëndë të rralla dhe teknologji.
Ministrja e Jashtme e Letonisë, Baiba Braze, paralajmëron:
“Kina po rrit kapacitetet ushtarake përtej vetëmbrojtjes. Është e qartë se po mundëson luftën e Rusisë.”
