Çdo 14 mars, në Shqipëri festohet një nga traditat më të vjetra dhe më të dashura për shqiptarët – Dita e Verës. Kjo festë shënon ardhjen e pranverës dhe rigjallërimin e natyrës, duke qenë një traditë pagane që daton prej mijëra vitesh.
Megjithëse quhet “Dita e Verës”, ajo në fakt simbolizon fillimin e stinës së ngrohtë dhe të jetës së re në natyrë. Në kohët e lashta, sipas kalendarit julian, viti niste në muajin mars dhe ardhja e këtij muaji festohej si fillimi i pranverës.
Elbasani, zemra e festës
Qyteti i Elbasan konsiderohet si kryeqendra e kësaj feste. Në këtë ditë qyteti mbushet me aktivitete, koncerte, maska dhe dekorime pranverore. Familjet mblidhen së bashku për të festuar me ushqime tradicionale dhe atmosfera festive përfshin rrugët, sheshet dhe shtëpitë.
Ballokumja, simboli i Ditës së Verës
Ëmbëlsira tradicionale e kësaj feste është Ballokume, e cila ka formën e diellit dhe simbolizon energjinë dhe ngrohtësinë e stinës së re.
Ballokumja përgatitet zakonisht me miell gruri ose misri, sheqer dhe gjalpë. Përgatitja e saj është një proces i veçantë që kërkon përvojë dhe kujdes, pasi përbërësit përzihen tradicionalisht me lugë druri në enë bakri.
Veroret, simbol i fatit dhe pranverës
Një tjetër simbol i kësaj dite janë veroret, fijet e kuqe dhe të bardha që lidhen në dorë ose në qafë për të sjellë fat dhe për të mbrojtur nga e keqja. Tradita thotë se ato vendosen edhe në degët e pemëve si shenjë e ardhjes së pranverës dhe e rigjallërimit të natyrës.
Lulet dhe këngët tradicionale
Dita e Verës shoqërohet gjithashtu me lule pranverore dhe këngë tradicionale. Në këtë festë këndohen shpesh këngët e kompozitorit të njohur elbasanas Isuf Myzyri, të cilat janë bërë pjesë e trashëgimisë muzikore shqiptare.
Sot, kjo festë mbetet një nga traditat më të rëndësishme kulturore në Shqipëri, duke bashkuar familjet dhe duke sjellë një atmosferë gëzimi në mbarë vendin.
