Bllokimi për rreth dhjetë ditë i aksit Librazhd–Pogradec, pjesë e Korridorit VIII, ka nxitur reagime të forta nga ekspertë të ekonomisë dhe politikës, të cilët e cilësojnë ngjarjen si pasojë të keqmenaxhimit të investimeve publike dhe mungesës së një strategjie afatgjatë në infrastrukturë.
Ngjarja ndodhi vetëm pak ditë pas organizimit të Ministerialit për Korridorin VIII, ku zyrtarë të lartë nga disa vende të rajonit e konsideruan projektin një aset strategjik për ndërlidhjen europiane. Por dëmtimi i rëndë i një prej akseve kryesore të tij dhe izolimi i Juglindjes së vendit sollën pasoja ekonomike dhe sociale të konsiderueshme.
Hetim penal dhe akuza për korrupsion
Prokuroria e Elbasanit njoftoi nisjen e procedimit penal për veprat “Shpërdorim detyre”, “Shkelje e barazisë në tendera”, “Shkatërrimi i rrugës” dhe “Ndotja e ajrit, ujit apo tokës”. Ndërkohë, qeveria ia ka atribuar dëmtimin përbërjes gjeologjike të zonës, pa marrë përgjegjësi direkte për projektimin apo zbatimin.
Konfederata e Industrive të Shqipërisë e cilësoi bllokimin si “goditjen më të rëndë në kohë paqe për ekonominë dhe sigurinë kombëtare”.
Aset strategjik apo projekt propagandistik?
Ekspertët theksojnë se përtej retorikës zyrtare, projekti i Korridorit VIII ka pësuar devijime dhe ndryshime që kanë rritur kostot dhe vonuar përfitimet. Sipas konsulentes financiare Irena Beqiraj, zhvendosja e Portit të Durrësit në Porto Romano dhe ndryshimet në segmentet rrugore kanë dëmtuar koherencën e projektit.
Analisti Neritan Sejamini argumenton se shkatërrimi i rolit tradicional të Portit të Durrësit cenon vetë logjikën strategjike të korridorit. Ai shton se zhvillimet ekonomike të dekadave të fundit kanë reduktuar rëndësinë relative të këtij boshti krahasuar me tregtinë me Italinë, Greqinë apo Gjermaninë.
Kosto të larta, cilësi e ulët
Sipas të dhënave të OECD, Shqipëria investon rreth 400 milionë euro në vit për ndërtimin e rrugëve, me një kosto mesatare prej 12.9 milionë euro për kilometër – më e larta në rajon. Megjithatë, amortizimi i këtyre investimeve është shumë më i lartë se mesatarja ndërkombëtare, duke treguar mungesë cilësie dhe mbikëqyrjeje.
Ekspertët theksojnë se dëmtimet e përsëritura nuk janë raste të izoluara, por pjesë e një modeli të keqmenaxhimit dhe mungesës së transparencës në tendera. Sipas Zef Preçit, shembja e aksit Librazhd–Pogradec është “një alarm për sigurinë kombëtare” dhe dëshmi e një fenomeni korruptiv në nivel sektorial.
Dëme ekonomike dhe njerëzore
Përtej kostove të drejtpërdrejta të rindërtimit, bllokimi i rrugës ka shkaktuar humbje për sektorin e transportit, turizmit dhe bizneset lokale. Sipas vlerësimeve indirekte, dëmet ekonomike mund të arrijnë në miliarda lekë, pa përfshirë kostot sociale dhe ndikimin në jetën e qytetarëve.
Ekspertët kërkojnë analiza të thelluara teknike, juridike dhe politike për mënyrën se si menaxhohen fondet publike dhe për përgjegjësinë institucionale në investimet infrastrukturore.
Ngjarja e fundit, sipas tyre, ngre pikëpyetje serioze nëse Korridori VIII po trajtohet realisht si një projekt strategjik apo mbetet një instrument retorik në diskursin politik.
